صادرات، روزنه‌ای برای تنفس صنایع کوچک

مردادماه هر سال در تقویم کشورمان روز ملی حمایت از صنایع کوچک نامگذاری شده و گفته می‌شود که این نامگذاری در راستای حمایت از صنایع کوچک به منظور رسیدن به اهداف کلی توسعه کشور اعم از فقرزدایی، ایجاد رفاه عمومی، عدالت اجتماعی و دستیابی به تعادل‌های منطقه‌ای و استقلال اقتصادی انجام شده است.

 به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) - منطقه مرکزی - صنایع کوچک طی سال‌های اخیر علیرغم محدودیت‌های ساختاری خود، به عنوان استخوان‌بندی اقتصاد کشورها مورد توجه قرار گرفته‌اند. این صنایع در اکثر کشورهای توسعه یافته یا در حال توسعه از جنبه‌های مختلف اجتماعی، تولید صنعتی و اشتغال در حال نقش‌آفرینی فزاینده‌ای هستند. این نقش‌آفرینی از جنبه‌های مختلف به عنوان تامین‌کننده اصلی اشتغال، حضور در ابداع فناوری‌های نوین، توسعه صادرات، توسعه و توازن منطقه‌ای و کارآفرینی برجسته شده است.

 به گفته کارشناسان، علیرغم اینکه تا چند سال قبل در کشور ما میل به استقرار صنایع بزرگ بیشتر بوده و صنایع کوچک به دلیل محدودیت‌ها و مشکلات خاص، در طراحی سیاست‌های توسعه و تدوین قوانین حمایتی دیده نمی‌شدند، اما با برجسته شدن نقش این صنایع در اقتصاد جهانی و مشکلات مدیریتی و تامین منابع برای ایجاد صنایع بزرگ و نیاز به اشتغال و کارآفرینی، اقبال به ایجاد و حمایت از صنایع کوچک رو به افزایش گذاشته است. این صنایع در کشور ما تا پایان سال 1393، با بیش از 81 هزار واحد صنعتی که معادل 92 درصد کل واحدهای صنعتی است و با اشتغال یک میلیون نفر، معادل 45 درصد اشتغال صنعتی کشور و با سهم ارزش افزوده 16.8 درصدی و سهم صادرات 10 درصدی در اقتصاد جایگاه دارند.

 بر این اساس و به مناسبت روز 21 مرداد ماه روز ملی حمایت از صنایع کوچک گفت و گویی را با فعالان این عرصه در خصوص نقش و اهمیت صنایع کوچک در توسعه اقتصادی و اشتغالزایی انجام داده‌ایم.

 رضا عبداللهی با بیان اینکه صنایع کوچک می‌توانند بار اصلی اشتغال را بر دوش بکشند، به خبرنگار ایسنا گفت: صنایع کوچک و متوسط به دلیل ماهیت و ویژگی‌شان که مبتنی بر خلاقیت و کارآفرینی است، ظرفیت ایجاد اشتغال دارند و این پتانسیل نیز در استان مرکزی به شکل بارزتر وجود دارد، چرا که این استان سابقه صنعتی خوبی دارد و جایگاه صنعت در اقتصاد استان نیز جایگاه برجسته‌ای است.

 وی افزود: اما در حال حاضر بخش عمده‌ای از صنایع کوچک و متوسط با ظرفیت اقتصادی کامل کار نمی‌کنند و بالطبع نمی‌توان از ظرفیت اشتغال نیز به طور کامل بهره‌برداری کرد. عبداللهی با بیان اینکه برای برون‌رفت از وضعیت موجود دولت می‌بایست نقش خود را به درستی ایفا کند، ادامه داد: در وهله اول باید اقداماتی را که زمینه‌ساز به ظرفیت رسیدن صنایع کوچک است، فراهم کرد که بخشی از آن به تامین تسهیلات مناسب با نرخ مناسب برای صنایع کوچک برمی‌گردد.

 رئیس هیات مدیره انجمن مشاوران مدیریت استان مرکزی گفت: در حال حاضر مشکلی که وجود دارد این است که سیستم تسهیلات صنعتی برای صنایع کوچک و بزرگ از هم تفکیک نشده است و برای ارائه تسهیلات به صنایع کوچک باید ویژگی‌های خاصی مد نظر باشد.وی بیان کرد: میزان اعتباراتی که برای صنایع کوچک و متوسط در نظر گرفته شده و از سوی وزارتخانه اعلام شد تاکنون به شکل اجرایی و عملی تحقق پیدا نکرده است، بر این اساس روند ارائه تسهیلات باید تسهیل شده و منابع پیش‌بینی شده نیز تخصیص داده شود. عبداللهی عدم اجرایی شدن تخصیص این منابع را به دلیل وجود سیستم بروکراتیک و کندی این سیستم در ارائه تسهیلات عنوان کرد و گفت: این فرایند کند باعث می‌شود هزینه اخذ تسهیلات برای صنعتگر بالا رود.

 

صادرات در دسترس‌ترین راهکار استفاده بهینه از ظرفیت صنایع کوچک

 وی ضمن تاکید بر اینکه ارائه تسهیلات تنها راهگشای مشکل صنایع کوچک نیست، اظهار کرد: توجه به صادرات و اراده قوی برای پیدا کردن بازارهای خارجی برای صنایع کوچک در دسترس‌ترین راهکار استفاده بهینه از ظرفیت‌های صنایع کوچک است.

 رئیس هیات مدیره انجمن مشاوران مدیریت استان مرکزی در خصوص صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک گفت: بنیان خوبی ایجاد شده است، اما هنوز در بین صنعتگران شناخته شده نیست و از سویی دیگر به تنهایی نمی‌تواند مسائل دیگر این بخش را حل کند. عبداللهی با اشاره به کارکرد اصلی این صندوق برای حل مشکلات اخذ تسهیلات از بانک‌ها برای صنایع کوچک عنوان کرد: این صندوق ظرفیت‌های بالقوه‌ای دارد و اگر عملکرد آن با کاهش بروکراسی همراه باشد، می‌تواند به هدف تعیین شده دست یابد.

 

کشش‌ناپذیری عرضه یکی از عوامل ایجاد تورم است

 این فعال صنعتی اظهار کرد: بخش عرضه اقتصاد کشور، به شکل ساختاری کشش‌ناپذیر است و صنایع کوچک به عنوان تولیدکننده در بخش عرضه اقتصادی قرار می‌گیرند.وی گفت: مشکل اساسی ساختار اقتصادی کشور این است که بخش عرضه کشش‌ناپذیر است به این معنا که تولیدکنندگان با افزایش تقاضا توان افزایش عرضه ندارند و این کشش‌ناپذیری عرضه باعث ایجاد تورم می‌شود.

 عبداللهی با بیان اینکه صنایع کوچک و متوسط یکی از اصلی‌ترین عرضه‌کنندگان در اقتصاد کشور هستند، ادامه داد: بخش عمده‌ای از بدنه عرضه کشور را صنایع کوچک و متوسط تشکیل می‌دهند و اگر این صنایع تولید نداشته باشند خود به خود تورم ایجاد می‌شود.

 

واردات بی‌رویه نفس صنایع کوچک را گرفته است‌

 رئیس هیات مدیره انجمن مشاوران مدیریت استان مرکزی بیان کرد: با واردات بی‌رویه در سال‌های گذشته نفس صنایع کوچک و متوسط گرفته شده است و این صنایع نتوانستند بازار خود را حفظ کنند. وی گفت: میان صنایع کوچک و بزرگ رقابتی وجود ندارد و این رقابت بیشتر بین صنایع کوچک و سیاست‌های وارداتی است.

 عبداللهی پائین بودن بهره‌وری در صنایع کوچک و بزرگ را یکی دیگر از مشکلات ساختاری موجود برشمرد و گفت: با اتخاذ سیاست‌های تشویقی می‌توان بهره‌وری را افزایش داد.این فعال صنعتی خاطرنشان کرد: بهره‌وری در صنایع به حد مطلوبی صورت نگرفته است و این مسئله به مدیریت واحدهای صنعتی کوچک بر می‌گردد.

 وی با بیان اینکه اکثر صنایع کوچک که در سال‌های اخیر به وجود آمده‌اند نگاهشان صرفا به بازار داخلی بوده است، گفت: این صنایع اگر بخواهند رشد کنند و نقش اصلی خود را در اقتصاد کشور ایفا کنند، باید نگاه خود را از بازار داخل به بازار خارج و صادرات معطوف کنند. عبداللهی استفاده از مشاورین متخصص در امر صادرات را به عنوان بهترین راهکار برای ورود به بازار صادرات صنایع کوچک دانست و گفت: در این حوزه مکانیزمی با عنوان شرکت‌های مدیریت صادرات توسط سازمان توسعه تجارت طراحی شده است که به شکل تخصصی در امر صادرات این صنایع ورود پیدا می‌کند.

 

رئیس هیات مدیره انجمن مشاوران مدیرت استان مرکزی تاکید کرد: شرکت‌های مدیریت صادرات نقش مهمی در به حداکثر رساندن ظرفیت تولید و اشتغالزایی دارند. وی با بیان اینکه از مجموع 16 شرکت مدیریت صادرات در کشور سه شرکت در استان مرکزی وجود دارد، گفت: این مکانیزم از سال 92 در استان مرکزی به اجرا درآمد و هنوز زود است که پیرامون خروجی این شرکت‌ها صحبت کرد. رئیس هیات مدیره شرکت مدیرت صادرات استان مرکزی افزود: تاکنون اطلاع‌رسانی خوبی توسط اتاق بازرگانی و مراجع رسمی در خصوص شرکت‌های مدیریت صادرات در استان انجام نشده ‌و این وظیفه به خود این شرکت‌ها محول شده است. عبداللهی خاطرنشان کرد: در این راستا برگزاری 16 کارگاه آموزشی در امر صادرات در اراک در دست بررسی است، اما از آنجاکه این فرایندها در کشور ما زمان بر است، هنوز موفق به برگزاری این کارگاه‌ها نشده‌ایم.

 

صادرات عامل پایدارسازی اشتغال استان مرکزی

 وی گفت: ظرفیت‌های بسیار خوبی در امر صادرات در استان وجود دارد که اگر به سامان برسد، اشتغال صنایع کوچک را تضمین و ارزش افزوده برای استان ایجاد می‌کند.رئیس هیات مدیره شرکت مدیرت صادرات استان مرکزی خاطرنشان کرد: صادرات می‌تواند به عنوان عامل پایدارسازی تولید مد نظر قرار گیرد.

 

صنایع کوچک استان مرکزی گرفتار تنگ‌نظری‌ها

 به گزارش ایسنا، منوچهر توسطی نیز معتقد است حمایت از صنایع در استان عمدتا حمایت زبانی است‌ و عزم ملی و همت میدانی برای حمایت از صنایع وجود ندارد.

 رئیس خانه صنعت و معدن استان مرکزی با بیان اینکه صنایع کوچک استان مرجعی برای پناه بردن به سیستم دولتی ندارند، گفت: از نظر دولت، صنایع بزرگ و صاحب‌نام در واقع صنعت شناخته می‌شوند و اگر صنایع بزرگ حرفی برای گفتن داشته باشند، مسئولین دولتی مشکلات این صنایع را به جد دنبال کرده و مدیران ارشد کشور هم پیگیری می‌کنند، اما صنایع کوچک استان اصلا مرجعی برای پناه بردن به سیستم دولتی ندارند و غالبا گرفتار تنگ‌نظری‌ها و اعمال قانون سختگیرانه توسط دستگاه‌های دولتی هستند.

 وی از مسئولان خواست در شرایط فعلی که صنعت استان با مشکل مواجه است و مدیران واحدهای صنعتی حتی برای پرداخت حقوق و مزایای پرسنل دچار مشکل شده‌اند، در بخش‌هایی مثل مالیات، تامین اجتماعی و محیط زیست از سختگیری پرهیز شده و حداقل به منظور حمایت از صنعت به عنوان مزیت استان، قانون را با رعایت اصل حمایت از تولید اعمال کنند.

 

برخورد سلیقه‌ای دستگاه‌های دولتی با واحدهای صنعتی

 توسطی تصریح کرد: در حال حاضر خلاف این مهم در استان مشاهده می‌شود و علاوه بر اعمال رفتار سختگیرانه در اجرای قانون حتی قانون هم به درستی رعایت نمی‌شود و به تعبیری می‌توان گفت برخورد سلیقه‌ای دستگاه‌های دولتی با واحدهای صنعتی را شاهد هستیم که این برخوردهای سلیقه‌ای اغلب اوقات به نیمه‌تعطیلی و یا تعطیلی واحدهای صنعتی می‌انجامد.

 نایب رئیس خانه صنعت و معدن ایران گفت: یک دستگاه دولتی از طریق سطوح پائین مامورین و کارمندان خود مشکلی را در حوزه یک واحد صنعتی ایجاد می‌کند که با قانون نیز انطباقی ندارد و این واحد صنعتی تا بخواهد مشکل خود را از طریق راهکارهای قانونی حل کند به دلیل عدم توانایی علمی و فنی کافی‌ به تعطیلی کشیده می‌شود.

 وی با بیان اینکه مسئولین استان باید مشکلات پیش روی صنعت را در وهله اول برای حفظ تولید از میان بردارند، ادامه داد: آنها باید شرایطی را فراهم آورند که تولیدکنندگان بتوانند کالای خود را در بازار داخلی به صورت رقابتی عرضه کنند و بستر مناسب جهت تولید کالاهای مستعد صادرات فراهم شود.

 نایب رئیس اتاق بازرگانی اراک ضمن تاکید بر اینکه استان در این سه بخش ضعیف است، افزود: اگر چه تولید انجام می‌شود، اما وقتی مقوله بازار به میان می‌آید، دولتی‌ها خود را جدا می‌دانند و تلاشی به منظور پیدا کردن بازار برای واحدهای صنعتی نمی‌کنند، در زمینه حمایت از صادرات نیز همه به شعار بسنده می کنند.

 به گزارش ایسنا، در دنیا صنایع کوچک را با سطوح خاصی از عوامل سه‌گانه میزان سرمایه‌گذاری در طرح‌ها و ماشین‌آلات، تعداد کارکنان و یا گردش مالی و تجاری می شناسند و این سطوح در کشورهای مختلف متفاوت است. در ایران نیز در آخرین تعریف وزارت صنایع، صنایع دارای کمتر از 49 نفر کارکن را صنایع کوچک می‌نامند.

 قدرت بالا در تربیت کارآفرینان و مدیران اقتصادی، کاهش عدم تعادل‌های بخشی و منطقه‌ای، ایجاد فرصت‌های شغلی زیاد توسعه متوازن و پایدار صنعتی و اقتصادی، کمک به توزیع عادلانه درآمد و اشتغالزایی، استفاده از منابع محلی و مواد اولیه بومی، قدرت تصمیم‌گیری سریع و انعطاف‌پذیری بالا و تشویق فرهنگ سرمایه‌گذاری و تسریع در زمان بهره‌برداری و ارزش تولید بیشتر با سرمایه‌گذاری کمتر را می‌توان از مهمترین مزایای صنایع کوچک نام برد.

 

صنعتگران کارکنان دولت شده‌اند

 جعفر قدبیگی یکی دیگر از فعالان صنعتی استان مرکزی با بیان اینکه صنایع کوچک در حال تعطیلی هستند، به ایسنا گفت: از مجموع 102 واحد صنعتی در قطب صنعتی تنها 20 درصد آنها فعال هستند و این صنایع نیز با ظرفیت 30 تا 40 درصدی کار می‌کنند.

 وی که مدیرعامل شرکت ماشین‌کاران به عنوان یک شرکت قطعه‌ساز خودرو است، ایسنا می‌گوید: تولید داریم اما، متاسفانه پس از عرضه کالا به مشتری نمی‌توانیم پول خود را دریافت کنیم.وی ضمن تاکید بر مشکلاتی که این صنایع با اداره دارایی دارند، عنوان کرد: در سال گذشته 240 میلیون تومان ارزش افزوده به اداره دارایی پرداخت کردم‌.قدبیگی با بیان اینکه بسیاری از قوانین به نفع صنایع نبوده و نیازمند بازنگری است، عنوان کرد: هزینه خدماتی که دولت به صنایع می‌دهد را باید به روز پرداخت کنیم و یک روز تاخیر مساوی با پرداخت جریمه است.

 مشتریان اصلی این قطعه‌ساز خودرو ایران خودرو و سایپا هستند. این قطعه‌ساز سالانه پنج تا شش هزار تن تولید دارد و با ظرفیت 60 تا 70 درصدی کار می‌کند. وی نبود نقدینگی را از دیگر مشکلات موجود برای به ظرفیت کامل رسیدن برشمرد و گفت: صنایع کوچک از تکنولوژی روز دنیا عقب هستند و از سویی دیگر صنعتگران مستقر در قطب صنعتی به صورت خودیاری زیرساخت‌های موجود را ایجاد کرده‌اند. قدبیگی با بیان اینکه صنعتگران کارکنان دولت شده‌اند، خاطرنشان کرد: دولت در زمینه تامین زیرساخت‌ها از جمله آب، برق، گاز و فاضلاب هیچ کمکی به صنایع مستقر در قطب‌های صنعتی نکرده است.

 به گزارش ایسنا، نامناسب بودن فضای کسب و کار کشور برای ایجاد و رشد واحدهای کوچک صنعتی، عدم تامین مالی صنایع کوچک و نامناسب بودن ساختار بانکی برای تامین مالی اینگونه صنایع، عدم توان صنایع کوچک در دسترسی به بازار و انجام تحقیقات بازار ، نبودن برنامه راهبردی جامع در صنایع کوچک، عدم وجود اتحادیه‌ها و تشکل‌های قوی صنایع کوچک جهت استیفای حقوق قانونی به عنوان موانع و چالش‌های توسعه صنایع کوچک نامبرده می‌شود.

در استان مرکزی 19 شهرک صنعتی مصوب، دو شهرک صنعتی خصوصی، 10 قطب صنعتی، 16 ناحیه صنعتی و یک شهر صنعتی وجود دارد. در مجموعه‌های صنعتی این استان بالغ بر سه هزار و 100 واحد صنعتی دارای پروانه بهره‌برداری با اشتغال بیش از 16 هزار نفر و سرمایه‌گذاری نزدیک به 150 هزار میلیارد ریال وجود دارد‌ که طبق نرم کشوری حدود 92 درصد این صنایع را صنایع کوچک تشکیل می‌دهند.

منبع خبر